Van theorie naar praktijk: Secure Base Leadership in je dagelijkse werk

Secure Base Leadership begint bij jezelf

Voordat je een veilige basis voor een ander kunt zijn, is het waardevol om eerst naar jezelf te kijken.

Iedereen heeft namelijk gedrag dat van nature goed bij hem of haar past. Misschien ben je van jezelf erg empathisch en goed beschikbaar voor anderen. Of je bent juist sterk in het geven van vertrouwen en het uitdagen van mensen om hun grenzen te verleggen.

Maar waarschijnlijk zijn er ook onderdelen die minder vanzelfsprekend zijn.

Misschien vind je het lastig om de controle los te laten. Of schiet je bij een fout van een collega snel in het oplossen, terwijl de ander eigenlijk vooral behoefte heeft aan ruimte om zelf na te denken. Wellicht ben je geneigd om jezelf streng te beoordelen wanneer iets niet lukt, waardoor je diezelfde ruimte ook minder gemakkelijk aan anderen geeft. Zoals eerder gesteld gaat Secure Base Leadership niet over het beheersen van alle kenmerken. Het gaat over het bewust ontwikkelen van die eigenschappen die nog aandacht nodig hebben en het versterken van de unieke kwaliteiten die elk individu al bezit.

Daarom begint Secure Base Leadership met zelfkennis. Stel jezelf bijvoorbeeld eens de volgende vragen:

• Hoe reageer ik wanneer iemand een fout maakt?
• Geef ik anderen echt de ruimte om zelf oplossingen te bedenken?
• Vind ik het moeilijk om de controle los te laten?
• Durf ik zelf toe te geven dat ik iets niet weet?
• Hoe reageer ik wanneer iemand kritisch is op mijn aanpak?
• Spreek ik mijn vertrouwen in anderen voldoende uit?
• Ben ik vooral gericht op resultaat, of ook op ontwikkeling?

Het doel is niet om jezelf volledig te veranderen. Juist niet. Secure Base Leadership gaat er niet om dat iedereen zich op precies dezelfde manier gaat gedragen. Het gaat erom dat je weet waar jouw sterke kanten liggen en welke gedragingen je bewuster kunt inzetten.

Van negen kenmerken naar klein gedrag

De negen kenmerken van Secure Base Leadership kunnen misschien groot of abstract klinken. Maar uiteindelijk zijn ze terug te brengen naar heel concreet gedrag.

• Blijft kalm begint bij bewust omgaan met je eigen stress. Voel je de spanning oplopen? Neem dan even een moment voordat je reageert. Drie seconden pauze kunnen al verschil maken in hoe een gesprek verloopt.
• Accepteert het individu betekent dat je iemand niet afrekent als persoon wanneer iets misgaat. Benoem concreet wat er niet goed ging, zonder daar direct een oordeel aan te verbinden over degene die de fout maakte.
• Ziet het potentieel begint bij uitspreken wat je in iemand ziet. Benoem bijvoorbeeld een kwaliteit die je opvalt en bespreek hoe iemand die verder kan ontwikkelen of vaker kan inzetten.
• Luistert actief en belangstellend betekent dat je niet direct met advies of oplossingen komt. Vraag eens: “Hoe kijk jij hier zelf naar?” en geef de ander de ruimte om na te denken en zijn of haar verhaal te vertellen.
• Geeft een krachtige boodschap af zit in duidelijk zijn over wat je verwacht, ook als dat een lastig gesprek oplevert. Spreek uit wat je normaal misschien onbesproken laat en wees concreet over wat er nodig is, zonder onnodig om de boodschap heen te draaien.
• Focust op het positieve betekent niet dat je problemen negeert, maar dat je verder kijkt dan wat misgaat. Vraag bij een tegenslag bijvoorbeeld: “Wat kunnen we hiervan leren?” of “Wat is onze volgende stap?”
• Stimuleert het nemen van risico’s begint bij ruimte geven om iets nieuws te proberen. Laat iemand bijvoorbeeld zelf een oplossing bedenken voor een probleem, ook als jij al weet hoe je het zou aanpakken. Bied ondersteuning wanneer dat nodig is, maar neem de uitdaging niet over.
• Inspireert met intrinsieke motivatie vraagt om interesse in wat iemand zelf belangrijk vindt. Vraag eens: “Welk onderdeel van je werk zou je graag vaker willen doen, en waarom?” Zo ontdek je waar iemand energie van krijgt en hoe je daar ruimte voor kunt maken.
• Straalt toegankelijkheid uit zit vaak in kleine momenten. Vraag een collega hoe het gaat en geef diegene de ruimte om iets te delen. Je hoeft niet altijd een oplossing te bieden; soms is het al waardevol dat iemand merkt dat er tijd en aandacht voor hem of haar is.

Juist deze kleine gedragingen maken Secure Base Leadership zichtbaar in de praktijk.

Care én Dare

Een belangrijk onderdeel van Secure Base Leadership is de balans tussen Care en Dare.

Een Secure Base Leader zorgt voor veiligheid en steun, maar daagt iemand tegelijkertijd uit. Het is dus niet de bedoeling dat je iemand voortdurend beschermt tegen moeilijke situaties of problemen voor iemand oplost.

Care zonder Dare kan ervoor zorgen dat iemand afhankelijk wordt van jouw hulp. Dare zonder Care kan ervoor zorgen dat iemand zich onder druk gezet of onzeker voelt. De kracht zit in de combinatie.

Een mooie parallel hierin als kersverse moeder zie ik in het Montessori gedachtegoed. Daar wordt veel waarde gehecht aan het kind de ruimte geven om zelf te ontdekken, te proberen en (binnen veilige grenzen) ook te worstelen. Een gedachte die daarbij mooi aansluit: “If you take away their struggle, you rob them of the reward.”

Die gedachte gaat voor mij niet over iemand bewust laten worstelen of hulp weigeren, het gaat juist over het verschil tussen iemand helpen en iets voor iemand oplossen.

Als je een kind iedere keer helpt wanneer iets niet direct lukt, voorkom je misschien frustratie op korte termijn. Maar je neemt daarmee ook de mogelijkheid weg om zelf te ervaren: ik kan dit.

Datzelfde zie je terug in leiderschap. Wanneer een medewerker met een probleem naar je toe komt, is het verleidelijk om vanuit behulpzaamheid direct een oplossing aan te dragen. Zeker wanneer je die oplossing zelf al ziet. Maar soms is de meest waardevolle reactie juist:

“Wat heb je zelf al geprobeerd?”
“Wat denk je dat een goede volgende stap is?”
“Wil je dat ik met je meedenk of wil je eerst zelf even zoeken?”

Je biedt daarmee nog steeds een veilige basis, maar neemt de uitdaging niet weg.

Je zegt eigenlijk: ik vertrouw erop dat jij dit kunt en ik ben er als je me nodig hebt.

Dat is precies de combinatie van Care en Dare die Secure Base Leadership zo krachtig maakt. Veiligheid betekent niet dat iemand nooit mag vallen. Het betekent dat iemand weet dat er een veilige plek is om naar terug te keren, terwijl je hem of haar tegelijkertijd de ruimte geeft om zelf te ontdekken hoe je weer verder komt.

Je hoeft geen manager te zijn

Hoewel de naam Secure Base Leadership anders doet vermoeden, hoef je geen leidinggevende te zijn om deze principes toe te passen. Iedereen kan een secure base zijn voor een ander.

Sterker nog: een secure base hoeft niet eens altijd een persoon te zijn. Ook een plek, een bepaalde routine, een vertrouwd object of zelfs muziek kan een gevoel van veiligheid, herkenning en houvast geven. Denk bijvoorbeeld aan een plek waar je je altijd thuis voelt, een liedje dat je rustig maakt of een vaste routine die je helpt om met veranderingen om te gaan.

Wat deze dingen gemeen hebben, is dat ze je een gevoel van vertrouwdheid geven van waaruit je weer verder kunt. Ze vormen als het ware een anker: een plek of ervaring waar je naar terug kunt keren wanneer de wereld even spannend, onbekend of overweldigend voelt.

Ook op het werk zie je dit terug. Dat kan een collega zijn bij wie je altijd even kunt sparren, een team waarin je weet dat je vragen mag stellen, maar ook een vertrouwde werkwijze of plek waar je je kunt concentreren.

Een secure base gaat daarmee uiteindelijk niet alleen over wie er voor je is, maar ook over wat jou voldoende veiligheid en vertrouwen geeft om de stap naar buiten te zetten.

En misschien is dat wel de mooiste essentie van het concept: een goede secure base houdt je niet klein. Juist doordat je weet waar je op terug kunt vallen, ontstaat de vrijheid om verder te kijken, iets nieuws te proberen en te groeien.

Begin klein

Het mooie aan Secure Base Leadership is dat je niet alles tegelijk hoeft te veranderen. Kies één van de negen kenmerken die je de komende week bewust wilt oefenen. Niet negen. Eén.

Misschien wil je werken aan beschikbaarheid. Dan kun je jezelf de uitdaging geven om tijdens gesprekken met collega’s bewust je aandacht erbij te houden. Of misschien wil je meer vertrouwen geven. Dan kun je jezelf voornemen om een collega niet direct te helpen wanneer die met een probleem komt, maar eerst te vragen:

“Wat zou jij zelf doen?”

Of misschien wil je juist meer uitdagen. Dan kun je iemand een taak geven die net buiten zijn of haar comfortzone ligt en tegelijkertijd duidelijk maken dat je beschikbaar bent wanneer dat nodig is.

Aan het einde van de week kun je jezelf drie vragen stellen:

• Wat doe ik hierin al goed?
• Welk gedrag wil ik veranderen?
• Waaraan merkte ik dat mijn gedrag effect had op de ander?

Zo wordt een theoretisch model ineens iets waar je iedere dag mee kunt oefenen.